Chia sẻ:

Câu đằng là thảo dược gì? Công dụng và liều dùng thế nào hiệu quả?

Y học cổ truyền Trung Quốc xem câu đằng như một vị thuốc quý trong các bài thuốc chữa chứng rối loạn chức năng thần kinh. Đối với y học hiện đại, Cây Gai móc câu có tác dụng như thế nào? Mọi thông tin liên quan sẽ được cập nhật trong bài viết sau đây.

Câu đằng là loại thảo dược gì?

Tên gọi khác: Gai móc câu, thuần câu câu.
Tên khoa học: Uncaria sp. (Uncaria rhynchophylla)
Họ: Thiến thảo (Rubiaceae)
Mô tả cây câu đằng
Đặc điểm của cây Cây Gai móc câu
Cây thuần câu câu thuộc dạng thân leo, cành non có rãnh dọc thiết diện vuông góc, màu xanh nhạt. Khi già, cây có màu xám đen.
Cuống lá ngắn, mọc đối, có lá kèm, ở kẽ lá có gai nhỏ mọc cong xuống dưới. Cứ 1 mấu 2 gai lại xen phải 1 mấu có gai.
Hoa mọc thành cụm, hình cầu mọc thành từng chùm hoặc đơn độc ở vùng đầu cành, kẽ lá,…
Quả nang dài và dẹt, có chứa nhiều hạt có cánh.

câu đằng như một vị thuốc quý trong các bài thuốc chữa chứng rối loạn chức năng thần kinh
câu đằng như một vị thuốc quý trong các bài thuốc chữa chứng rối loạn chức năng thần kinh

Đặc điểm dược liệu câu đằng

Vị thuốc câu đằng có một số đặc điểm sau:

Đoạn thân (cành) vuông, có mấu gai, hình như lưỡi câu, được cắt thành đoạn từ 2 – 3cm, đường kính 5mm.
Phần lớn mấu thân có 2 móc câu cong hướng đối diện nhau.
Khi phơi khô, vỏ ngoài của dược liệu có màu nâu xám, bên trong màu nâu sáng hoặc vàng.
Dược liệu cứng, dai, không có mùi, vị nhạt.
Lưu ý: Loại Cây Gai móc câu 2 móc được ưa chuộng hơn so với loại 1 móc.

Khu vực phân bố câu đằng

Câu đằng thường phân bố và tập trung chủ yếu ở những vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới như Ấn Độ, Malaysia, Việt Nam,…

Tại Việt Nam, Cây Gai móc câu phân bố rải rác tại các tỉnh miền núi phía Bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn, Yên Bái và một số vùng thượng du.

Cây gai móc câu phân bố và tập trung chủ yếu ở những vùng nhiệt đới
Cây gai móc câu phân bố và tập trung chủ yếu ở những vùng nhiệt đới

Bộ phận câu đằng dùng làm dược liệu

Bộ phận được sử dụng để làm vị thuốc phổ biến nhất của Cây Gai móc câu đó là đoạn thân, cành có mấu gai ở kẽ lá hoặc phần gai cong như lưỡi câu.

Thu hái – Sơ chế câu đằng

Cây Gai móc câu thường được thu hoạch quanh năm, nhưng tháng 7 – 8 là mùa chính. Bởi vì, lúc này các bộ phận gai đã đủ già.

Sau khi thu hoạch, Cây thuần câu câu được đem chặt lấy các đoạn có móc câu, rửa sạch, phơi hoặc sấy khô.

Bảo quản Cây Gai móc câu sấy khô trong túi nilong hoặc hũ thủy tinh đậy kín nắp. Để thuốc ở nơi khô thoáng và độ ẩm không quá 12%.

Thành phần hóa học câu đằng

Y học hiện đại nghiên cứu và phát hiện trong câu đằng có thành phần chính là Alcaloid. Trong thân và rễ Cây Gai móc câu có khoảng 0,041% Alcaloid toàn phần với khoảng 28,9% rhynchophyllin và isorhynchophuyllin. Ngoài ra, Alcaloid còn được phân bố ở một số bộ phận khác như là:

Thân, lá, móc câu: có chứa rhynchophyllin, isorhynchophuyllin, isocorynoxcin và corynoxcin.
Thân và lá: gồm các thành phần như akumigin, rhynchophin, valestachotchamin.
Vỏ, thân, cành: hirsutin, hirsutein.

câu đằng có thành phần chính là Alcaloid
câu đằng có thành phần chính là Alcaloid

Bào chế câu đằng

Cây Gai móc câu được sấy khô, thái nhỏ, không sao tẩm, dùng để sắc với nước.
Hoặc có thể tán thành bột mịn để làm hoàn tán.
Cây Gai móc câu sau khi đã chế biến

Vị thuốc của câu đằng

Tính vị

Cây Gai móc câu có vị ngọt, không mùi, tính hơi hàn.
Quy kinh
Quy vào 3 kinh đó là can, tâm và tâm bào lạc.

Cây Gai móc câu có vị ngọt, không mùi, tính hơi hàn
Cây Gai móc câu có vị ngọt, không mùi, tính hơi hàn

Tác dụng dược lý câu đằng

– Tác dụng hạ áp: Câu đằng các các chế phẩm của nó đều có tác dụng hạ áp, trì hoãn và kéo dài. Chất kiềm trong Cây Gai móc câu chính là thành phần hạ áp cơ bản. Nguyên lý hạ áp là tác động trực tiếp và phản xạ tác dụng ức chế trung khu thần kinh vận mạch, làm giãn mạch ngoại vi, chẹn nút thần kinh giao cảm tạo lực cản để hạ áp, là nguyên nhân gây đột quỵ não. Cây Gai móc câu khi đun lâu có thể làm cho tác dụng hạ áp giảm, vì vậy không nên đun chúng quá lâu.

– Tác dụng an thần: Một thí nghiệm được thực hiện trên động vật cho thấy, nước sắc Cây Gai móc câu và chiết xuất cồn có tác dụng an thần nhưng không rõ có gây ngủ hay không. Ngoài ra, Cây Gai móc câu ngâm rượu còn có tác dụng chống co giật trên động vật.

– Tác dụng ức chế cơ trơn: Một nghiên cứu được thử nghiệm trên cơ thể chuột cho thấy Cây Gai móc câu có khả năng ức chế cơ trơn của ruột, làm dịu cơn co thắt cơ trơn của phế quản.

Cách dùng – Liều lượng câu đằng

Có thể sử dụng câu đằng dưới dạng bột hoặc phơi khô, sắc lấy nước uống.
Chỉ nên dùng khoảng 4 -9g Cây Gai móc câu/ngày và không nên lạm dụng.
Không nên nấu thuốc trên 10 phút.
Độc tính
Nếu sử dụng không đúng liều lượng hoặc tự ý kết hợp với các loại thuốc khác, Cây thuần câu câu cũng có nguy cơ gây ra một số độc tính gây nguy hiểm đến tính mạng. Vì vậy, để sử dụng vị thuốc này an toàn, bạn nên tham khảo ý kiến chuyên gia hoặc người có chuyên môn trước khi dùng.

Cây Gai móc câu cũng có nguy cơ gây ra một số độc tính
Cây Gai móc câu cũng có nguy cơ gây ra một số độc tính

Bài thuốc sử dụng cây câu đằng

1. Chữa chứng đau đầu, chóng mặt

– Nguyên liệu:
15g câu đằng
30g thạch cao
7,5g cam thảo
15g cúc hoa
15g phục thần
15g trần bì
15g mạch môn
– Thực hiện: Đem các nguyên liệu trên nghiền thành bột mịn, mỗi ngày dùng khoảng 12g bột để pha như trà. Lọc bỏ bã trước khi uống.

2. Trị chứng co giật, phong nhiệt, trẻ em bị co giật do sốt cao

Bài 1:
– Nguyên liệu:
12g Cây Gai móc câu
10g quảng tê giác bột
10g thiên ma
5g toàn yết
3g mộc hương
3g cam thảo
– Thực hiện: Cho các nguyên liệu vào ấm, sắc với nước để uống.

sắc với nước để uống
sắc với nước để uống

Bài 2:
– Nguyên liệu:
10g câu đằng
6g thiên ma
8g cúc hoa
6g bạc hà
2g thuyền thoái
6g kinh giới
– Thực hiện: Đem các nguyên liệu đi sắc lấy nước cho trẻ uống khi bị ban sởi, sốt cao.

3. Chữa huyết áp cao

– Nguyên liệu:

12g Cây Gai móc câu
9g tàn diệp
9g cúc hoa
9g hạ khô thảo
– Thực hiện: Sắc lấy nước uống theo liều lượng trên.

4. Chữa liệt thần kinh mặt

Lấy khoảng 60g câu đằng và hà thủ ô tươi đem đi rửa sạch và sắc lấy nước uống.

5. Trị chứng khóc đêm cho trẻ

– Nguyên liệu:
3g Cây Gai móc câu
3g thuyền thoái
1g bạc hà
– Thực hiện: Đem các nguyên liệu đi sắc lấy nước uống, mỗi ngày 1 thang. Kiên trì uống khoảng 2 – 3 ngày.

Kiên trì uống khoảng 2 – 3 ngày
Kiên trì uống khoảng 2 – 3 ngày

6. Chữa chứng sốt cao, co giật, nghiến răng

– Bài 1: Dùng khoảng 10g câu đằng, 9g kim ngân hoa, 6g cúc vàng, 6g địa long, 3g bạc hà để sắc với 200ml nước. Cho đến khi còn khoảng 200ml nước thì lấy ra để uống 1 lần/ngày.

– Bài 2: Chuẩn bị 12g câu đằng, 12g răng lợn đốt cháy, 12 bọ cạp tẩm rượu, sao giòn, 40g kinh giới, 8g thuyền thoái, 8g phèn phi, sau đó đem đi phơi khô, sấy giòn, tán nhỏ, rây lấy bột mịn. Luyện hồ và vo viên bằng hạt đỗ xanh để uống. Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên mỗi lần uống khoảng 2 viên/lần.

– Bài 3: Lấy 10g Cây Gai móc câu, 10g thiên ma, 4g bọ cạp, 3g cam thảo, 2g mộc hương, 2g sừng tê giác để sắc lấy nước uống.

– Bài 4: Dùng khoảng 12g câu đằng, 12g kim ngân hoa, 10g địa long, 10g liên kiều, 3g bọ cạp để tán bột hoặc sắc lấy nước để uống.

– Bài 5: Lấy 10g câu đằng, 9g cúc hoa vàng, 9g lá dâu tằm, 9g hoàng cầm, 5g tằm vôi để sắc uống. Mỗi ngày dùng khoảng 1 thang.

7. Chữa đau đầu, hoa mắt, chóng mặt

– Bài 1: Câu đằng, ích mẫu, thạch quyết minh mỗi thứ 12g, 10g hạ khô thảo, 9g đỗ trọng, 6g hoàng cầm sắc lấy nước uống trong ngày.

– Bài 2: 12g câu đằng, sa sâm, hạ khô thảo, mạch môn, kỷ tử, thạch hộc, mẫu lệ mỗi thứ 8g, địa cốt bì, táo nhân, cúc hoa, trạch tả mỗi thứ 6g đem sắc lấy nước uống.

Chữa đau đầu, hoa mắt, chóng mặt
Chữa đau đầu, hoa mắt, chóng mặt

8. Trị chứng sốt uốn ván

– Nguyên liệu:
15g câu đằng
15g tang diệp
10g hoàng cầm
60g thạch cao
6g đởm nam tinh
30g thuyền thoái
10g toàn yết
10g bạch phụ tử
2 con ngô công
– Thực hiện: Sắc lấy nước uống mỗi ngày, ngày 1 thang.

Sắc lấy nước uống mỗi ngày, ngày 1 thang
Sắc lấy nước uống mỗi ngày, ngày 1 thang

9. Chữa trúng phong

30g câu đằng
15g hàng bạch thược
15g địa long
90g trân châu mẫu
9g sinh địa hoàng
45ml trúc lịch
Đem sắc lấy nước uống. Ngày uống 2 thang ở giai đoạn cấp tính.

Kiêng kỵ khi sử dụng cây câu đằng

Những ai không nên sử dụng cây câu đằng?
Mặc dù Cây Gai móc câu là dược liệu có ích đối với sức khỏe, tuy nhiên không phải bất kỳ ai cũng có thể sử dụng chúng. Cây Gai móc câu chống chỉ định với một số trường hợp sau:
Trẻ em dưới 6 tháng tuổi.
Người truyền máu.
Người bị huyết áp thấp.
Hoặc đang điều trị và sử dụng các loại tân dược.
Trẻ em dưới 6 tháng tuổi không nên sử dụng Cây Gai móc câu

Trẻ em dưới 6 tháng tuổi không nên sử dụng gai móc câu
Trẻ em dưới 6 tháng tuổi không nên sử dụng gai móc câu

Tương tác thuốc

Hiện nay, chưa có nghiên cứu cụ thể nào về việc tương tác thuốc của Cây Gai móc câu. Nhưng để an toàn cho sức khỏe và tính mạng, bệnh nhân nên nhờ đến sự tư vấn và sử dụng thuốc theo liều lượng quy định.

Một số lưu ý khác khi sử dụng câu đằng

Ngoài ra, để sử dụng câu đằng bệnh nhân cũng nên lưu ý:
Không nên sắc thuốc quá lâu, tránh làm mất tác dụng thực sự của chúng.
Sử dụng ấm sứ hoặc thủy tinh để sắc thuốc thay vì sử dụng đồ dùng kim loại.
Không được tự ý kết hợp các vị thuốc hoặc kết hợp Cây Gai móc câu với thuốc Tây.

» Nguồn tham khảo

» Thu gọn tham khảo

Chia sẻ:


Bài viết cùng chuyên mục




Bài viết mới nhất


Bình luận bằng Facebook

Để lại bình luận tại đây:

SẢN PHẨM MỚI

0966.602.957