Chia sẻ:

Tràm là thảo dược gì? Tác dụng dược lý và cách sử dụng như thế nào?

Cây Tràm có giá trị rất cao cho đời sống của con người. Mặc dù vậy, không phải ai cũng biết những thông tin cơ bản nhất về nó. Bài này, Avado sẽ cùng các bạn tìm hiểu về Cây Tràm là gì? Đặc điểm sinh thái như thế nào? Công dụng của Tràm? Phân loại tràm: cây tràm trà, cây tràm gió, cây keo là tràm,… Các nội dung chính sẽ được bật mí ngay sau đây.

Cây Tràm là cây gì?

Một trong những loại thảo dược quý hiếm được áp dụng đa dạng vào ngành dược liệu không thể không nhắc tới đó là cây Tràm.

Loài thảo dược này ngoài tên Tràm thông thường mà người ta hay gọi, nó còn có nhiều tên khác như khuynh diệp, bạch thiên tầng hay chè đồng. Những tên này thường gặp trong các bài thuốc của các thầy thuốc đông y. Trong tiếng Anh, cây Tràm có tên là Melaleuca Cajuputi.
Tên tiếng Việt: Tràm gió, Tràm

Tên khoa học: Melaleuca leucadendra (L.) L.

Họ: Myrtaceae

Công dụng: Lá nấu nước xông chữa cảm cúm, rửa mụn nhọt, vết thương, tắm chữa mẩn ngứa. Tinh dầu nhỏ múi chữa cảm cúm, ngạt mũi; uống chống co thắt, chữa ho, long đờm, giúp tiêu hóa; xoa chữa đau nhức.

Cây Tràm có giá trị rất cao cho đời sống
Cây Tràm có giá trị rất cao cho đời sống

A. Mô tả cây tràm

Tràm là một cây nếu để phát triển tự nhiên có thể cao tới 4-5m, nhưng đều bị cắt xén thường xuyên chỉ còn là những cây bụi chừng 40-50cm. Trên thân cây to lớp vỏ bong ra thành từng mảng to dài.
Lá mọc so le, cuống màu xanh vàng nhạt, phiến lá hình mác, trên có những gân chạy dọc theo gân chính, lúc đầu mỏng và mềm, về sau thành dày, cứng và giòn; thường dài 4-8cm, rộng 10-20mm. Vì lá thường được nhân dân một số vùng (Vĩnh Phúc, Phú Thọ) nấu uống thay chè lại mọc hoang ngoài đồng cho nên có tên chè đồng, vị nước uống hơi cay cho nên còn có tên chè cay.
Hoa nhỏ màu trắng vàng nhạt, không cuống, mọc thành bông ở đầu cành, nhưng sau từ đầu bông hoa, cành lại mọc dài thêm và mang lá thành ra bông hoa nằm giữa cành lá trông rất đặc biệt.
Quả nang rất cứng, 3 ngăn, hình tròn, đường kính 13mm, cụt ở đỉnh, đài cứng tồn tại ôm sâu vào quả. Hạt hình trứng, dài chừng 1mm
Tên cajeput do chữ Malaixia của tên cây cajuputi hay kaiputi có nghĩa là gỗ trắng vì cây này có màu nhạt trông xa như một rừng màu trắng.

B. Phân bố, thu hái và chế biến

Cây tràm mọc hoang tại khắp nơi trong nước ta từ Nam đến Bắc, nhiều nhất tại miền Nam, tràm mọc thành từng rừng bạt ngàn sau những rừng sú.
Tại miền Bắc, tràm nhiều nhất tại các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên. Tại Nghệ An, Hà Tĩnh và vùng đồi núi huyện Kim Anh và Đa Phúc (Vĩnh Phúc), huyện Phổ Yên (Thái Nguyên) cũng có một số ít tràm, mọc hoang. Chưa thấy ai tổ chức trồng cây tràm.
Trước đây tràm hầu như không được khai thác. Thường nhân dân chỉ hái lá và cành non về phơi khô nấu nước uống thay chè hay uống để giúp sự tiêu hoá. Mãi tới vào khoảng năm 1990, cây tràm vùng Quảng Bình, Quảng Trị mới được khai thác để cất tinh dầu bán rộng rãi trên thị trường với tên “dầu khuynh diệp” (đúng ra là tinh dầu) vì khuynh là nghiêng, diệp là lá, cây tràm có lá mọc nghiêng không giống những lá cây khác, từ đó cây này thêm tên là cây khuynh diệp.
Trong kháng chiến chống Pháp (1946-1954) những cây tràm vùng Bắc Cạn, Thái Nguyên cũng được khai thác để cất tinh dầu dùng trong bộ đội.
Ngoài nước ta ra, tràm còn thấy mọc hoang ở Campuchia, Inđônêxya, Philipin, Malaixia.
Tại Tân Đảo, có mọc một loài tràm (Melaleuca viridiflora Gaertn.) cùng họ Sim, được khai thác cất tinh dầu mang tên tinh dầu niaouli, hoặc gomenol (do chữ Gomen là một tên một làng ở Tân Đảo gần thủ đô Numea, gần đó người ta tổ chức cất tinh dầu lần đầu tiên ở đây và chữ oil là tinh dầu).

C.Thành phần hoá học

Thành phần chủ yếu của lá tràm là tinh dầu, với tỷ lệ 2,5% (tính trên lá tươi), hoặc 2,259 (tính trên lá khô).
Tinh dầu tràm là một chất lỏng, không mùi hay hơi vàng nhạt (một số có màu xanh là được nhuộm chứ không phải màu tự nhiên), vị hơi cay và mát sau nóng, mùi thơm đặc biệt, tả tuyền. Nếu tinh chế, tinh dầu trong, hầu như không màu, D: 0,920-0,930, chỉ số khúc xạ 1,466- 1,472 quay từ 0° đến 3°40. sôi ở 175°C; tan trong 2,5 đến 3 thể tích cồn 70°C.
Hoạt chất chủ yếu của tinh dầu là cajeputol hay xineola hoặc eucalyptola với tỷ lệ 35 đến 60%. Ngoài ra còn chứa pinen tả tuyền, tecpineola một ít andehyt (valeric, butyric, ben- zylic), các ête như ête axetic.
Muốn tinh chế tinh dầu tràm ta có thể ngâm tinh dầu với một hỗn hơp oxyt chì và dung dịch NaOH trong 3 giờ ở nhiệt độ đun cách thuỷ, hoặc dùng thuốc tím và axit sunfuric, sau đó cất lại. Tinh dầu tràm tinh chế không có màu hay chỉ có màu vàng rất nhạt, mùi thơm dễ chịu.
Mới đây A. Quevauviller và cộng sự đã chứng minh trên thực nghiệm và lâm sàng là tinh dầu khuynh diệp tinh chế làm tăng tác dụng kháng sinh của streptomyxin và đặc biệt của penixiuin.

Hoạt chất chủ yếu của tinh dầu là cajeputol hay xineola hoặc eucalyptola
Hoạt chất chủ yếu của tinh dầu là cajeputol hay xineola hoặc eucalyptola

D.Công dụng và liều dùng

Trong nhân dân thường dùng lá và cành non mang lá để pha hay hãm hoặc sắc với nồng độ 20g lá trong 1 lít nước để uống thay nước giúp sự tiêu hoá, chữa ho hoặc để xông. Có thể dùng dưới dạng ngâm rượu với tỷ lệ 1/5 với tên cồn khuynh diệp cùng một công dụng như trên vói liều 2 đến 5g cồn một ngày.
Phổ biến nhất là tinh dầu: Thưòng dùng nguyên chất để xoa bóp chữa đau nhức, tê thấp, ho, cảm. Mặc dù tỷ lệ xineol trong tinh dầu tràm thấp hơn trong tinh dầu bạch đàn giới thiệu sau đây nhưng người ta cho rằng tính chất sát trùng của tinh dầu tràm lại mạnh hơn tinh dầu bạch đàn, người lớn và trẻ con đều có thể dùng tinh dầu nguyên chất để xoa bóp; người ta có thể uống tinh dầu với liều X (10) đến L (50) giọt nhỏ vào nước thêm đường mà uống. Với tinh dầu tinh chế có thể chế thành thuốc tiêm với nồng độ 5-10 hoặc 20%. Ngày tiêm dưới da 1-2 ống chứa 0,10 đến 0,20g tinh dầu.
Dung dịch tinh dầu tràm 5-10 hay 20% trong dầu còn được dùng với tên gomenol (buile goménolée) để nhỏ mũi chống cúm, ngạt mũi.
Người ta còn dùng tinh dầu pha vào nước với nồng độ 2 phần nghìn để rửa các vết thương rất tốt.

Công dụng của Tràm

Qua các loài vừa nêu trên, chúng ta đã nhìn thấy rất nhiều công dụng mà tràm đem lại.

Nói tới gỗ tràm, công dụng mà nó đem lại là việc cung cấp nguyên liệu sản xuất giấy viết, dùng đóng tàu thuyền, các công trình xây dựng hay trụ…

Gỗ tràm cung cấp nguyên liệu sản xuất giấy viết
Lá tràm có nhiều công dụng, việc chế biến theo từng bài thuốc khác nhau sẽ chữa được nhiều bệnh lý của cơ thể.

Điều đáng đề cập tới nhất đó là những công dụng tuyệt vời mà tinh dầu tràm mang lại.

Tinh dầu tràm được biết đến là loại tinh dầu hữu hiệu cho chị em phụ nữ. Tinh dầu tràm được dùng trong các trường hợp:

Trị mụn: trong dầu tràm có chứa benzoyl peroxide có tác dụng rất tốt chữa mụn đồng thời ít gây kích ứng da bởi thành phần thiên nhiên của nó.

Dưỡng tóc: khi tinh dầu tràm kết hợp với gel nha đam, tinh dầu dừa thì hiệu quả cho tóc rất lớn, nó giúp làm sạch các bã nhờn và gàu, có tác dụng tốt với các vùng da đầu tổn thương nhẹ đồng thời loại bỏ chấy.

Làm đẹp da mặt: chất α-Terpineol có tính sát khuẩn nên khi sử dụng cho da mặt, nó làm sạch sâu, loại bỏ mụn trứng cá cũng như mụn mủ. Nó giúp cân bằng pH cho da, giảm tiết dầu dành cho da nhờn khi dùng tinh dầu thường xuyên.

Làm sạch và giữ ấm cơ thể:

Tinh dầu tràm pha vài giọt vào nước rồi ngâm mình sẽ làm sạch cơ thể, đem lại cảm giác khoan khoái dễ chịu nhờ vào mùi hương thơm đặc trưng nó mang lại. Do đó mà có khả năng khử mùi khó chịu cho cơ thể.

Ngoài các công dụng trên, tinh dầu tràm còn hữu ích để điều trị các tình trạng bệnh lý:

Chữa ho, cảm lạnh, tránh gió: khi tắm bằng tinh dầu tràm, các dưỡng chất sẽ giúp cho cơ thể phòng tránh các luồng khí lạnh từ bên ngoài nhờ việc giữ ấm của tinh dầu. Đặc biệt hiệu quả cho trẻ nhỏ. Tinh dầu tràm là sản phẩm mà bố mẹ chọn cho con cái khi thời tiết chuyển lạnh.
Kháng khuẩn.

Xua muỗi và các loại côn trùng: khi đi rừng hay trong môi trường ẩm thấp, nơi mà các loài côn trùng dễ sinh sôi phát triển, chúng ta nên sử dụng tinh dầu tràm lên da, cách làm này sẽ tránh được sự tấn công của các loài gây bệnh và bảo vệ làn da cho cơ thể.

Tăng tiết mồ hôi: các chất có trong dầu tràm sẽ làm kích thích khiến cơ thể mở lỗ chân lông, tiết mồ hôi ra ngoài. Qua đó, việc giải độc và giải lạnh sẽ hữu hiệu với các trường hợp cảm lạnh, sốt.

Tinh dầu trầm có tác dụng giảm đau, hạn chế các cơ co chuột rút
Chống nấm.


Chia sẻ:


Bài viết cùng chuyên mục




Bài viết mới nhất


TẢI THÊM BÀI VIẾT

Bình luận bằng Facebook

Optionally add an image (JPEG only)

SẢN PHẨM MỚI

0907060906